H μουσική μέσα στην ιστορία

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κύριο Μενού

κλασσική περίοδος

Η όπερα
 


Η όπερα στην κλασσική περίοδο

Υπάρχουν τρία διακριτά είδη:
1. Η σοβαρή όπερα (opera seria ). Συνέχισε ως είδος προερχόμενο από την εποχή Μπαρόκ και σταθεροποιήθηκε, ως προς τη δομή της στη δεκαετία του 1720. Απεικόνιζε ιστορικά ή -λιγότερο συχνά- μυθολογικά συμβάντα. Οι άριες ήταν σε φόρμα da capo, (ΑΒΑ). Τα recitative
(recitativo) συνέχισαν να είναι 2 ειδών. α) secco και β) με συνοδεία (accompagnato: πιο μελωδικά και με συνοδεία ορχήστρας). Οι σοβαρές όπερες είχαν συνήθως 3 πράξεις.
Γενικά η opera seria ήταν η όπερα της αυλής, της μοναρχίας και των ευγενών,
όμως υπήρχαν και εξαιρέσεις. Ο Handel και οι συνθέτες της Βενετικής δημοκρατίας συνέθεταν για ευρύ και διαφορετικό κοινό. Μάλιστα, λάμβαναν κατά πολύ υπ όψιν τους το τι άρεσε στο κοινό τους. Στο μεγαλύτερο μέρος όμως η όπερα seria ήταν συνώνυμο της όπερας της αυλής. Αυτό είχε κάποιες συνέπιες. Ο μονάρχης απαιτούσε η όπερα να αντανακλά τη δική του αρχοντιά πάνω στη σκηνή. Η πλοκή του έργου διαμορφώνονταν με βάση αυτό το κριτήριο. Για παράδειγμα η όπερα "ill pastore" αναδεικνύει τη δόξα του Μ. Αλεξάνδρου και το έργο "La clemenza di Tito" ( και οι 2 είναι κείμενα του Metastasio) κάνει το ίδιο για τον αυτοκράτορα Τϊτο. Το κοινό που παρακολουθούσε τα έργα με θέμα από τον αρχαίο κόσμο και μπορούσε εύκολα να αναγνωρίσει τον " καλό και αγαθό " δεσπότη μέσα σε αυτά.
Αυτό άλλαξε με τη γαλλική επανάσταση. Με αφορμή αυτό το ιστορικό γεγονός υπήρξαν μεγάλες αναταραχές και στην Ιταλία , θεσπίστηκαν νέες δημοκρατίες, πιο ισότιμες και οι παλιές μονοκρατορίες παρήκμασαν. Τα "αρκαδικά" ιδεώδη της opera seria έμοιαζαν άσχετα μέσα σε αυτό το κλίμα ( οι άρχοντες δεν ήταν πια μακριά από τη βία και το θάνατο). Το είδος παρήκμασε.
Η όπερα seria συνδέθηκε με τη φωνή των castrati και την primpa donna.

2.Η ιταλική κωμική όπερα (opera buffa). Ξεκίνησε σαν ένας τύπος intermezzo (μια ψυχαγωγία μεταξύ των πράξεων της όπερας seria). Οι χαρακτήρες ήταν σύγχρονοι , τυπικοί και, συχνά, απεικόνιζαν τις χαμηλές κοινωνικές τάξεις ή μίξη των χαμηλών και υψηλότερων τάξεων, με τους χαρακτήρες της χαμηλής κοινωνικής τάξης να δεσπόζουν, κατά ένα τρόπο. πχ: μια νεαρή υπηρέτρια να ξεπερνά σε εξυπνάδα τον αφέντη της. Η τάξη και το φύλο ήταν δύο σημαντικά και αναπόσπαστα στοιχεία της κωμικής όπερας. Οι άριες συνέχισαν, για λίγο, να γράφονται σε φόρμα da capo, σταδιακά όμως γίνονται,συνθετικά, πιο περίπλοκες.
Ο ρόλος της όπερας buffa υποβαθμίστηκε στη ρομαντική περίοδο.

3) Singspiel: περίπου στα 1750 ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να ορίσει τη γερμανόφωνη κωμική όπερα με διαλόγους χωρίς μουσική (spoken dialogue), γραμμένους πάνω στα μοντέλα της αγγλικής όπερας-μπαλάντας (ballad opera) ή της γαλλικής κωμικής όπερας (opera comique). έφτασε στην καλλιτεχνική ακμή του με την "απαγωγή από το σαράι" του Mozart (Die Entführung aus dem Serail) το 1782. Επίσης ο ρομαντικός χαρακτήρας πολλών από τα λιμπρέτα, κυρίως στη βόρεια Γερμανία, έκαναν το singspiel έναν από τους κύριους προγόνους της γερμανικής ρομαντικής όπερας. Συνήθως είχε 2 πράξεις.



διαφορές μεταξύ της όπερας buffa και της opera seria
Ενώ η θεματολογία της όπερα seria επικεντρωνόταν σε θεούς και αρχαίους ήρωες ( με εμβόλιμα κάποια κωμικά στοιχεία), η όπερα buffa περιλάμβανε κυρίως κωμικές σκηνές. Από την άλλη μεριά η πλοκή των υποθέσεων της όπερας buffa ήταν σύγχρονη της εποχής. Το παραδοσιακό μοντέλο της σοβαρής όπερας αποτελούνταν από 3 πράξεις και ασχολούνταν με σοβαρά μυθολογικά ή ιστορικά θέματα. Χρησιμοποιούσε υψηλές φωνές ( castrato και soprano) για τους κύριους ρόλους, ακόμη και για αυτούς των μοναρχών.
Αντιθέτως, το επικρατέστερο μοντέλο της όπερας buffa είχε 2 πράξεις και ασχολούνταν με κωμικές καταστάσεις. Είχε αποκλείσει τις φωνές castrato και χρησιμοποιούσε χαμηλότερες ανδρικές φωνές. Αυτή η συνήθεια οδήγησε στη δημιουργία του basso buffo (λυρικός ρόλος που απαιτούσε ειδικές τεχνικές δεξιότητες, πχ: Ο Leporello, στην όπερα " Don Giovanni" του Mozart)





                        W A Mozart, Il Re pastore, aria L'amerò, sarò costante

             Pergolesi: La Serva Padrona, intermezzo in two parts
             Θεωρείται ότι είναι η "γέφυρα" μεταξύ του Μπαρόκ και της κλασσικής περιόδου.
             Αποτέλεσε  την αφορμή για τον "πόλεμο των μπουφώνων"

πηγές
1.Willi Apel: Harvard Dictionary of music, second edition, Eighth printing,1974, ISBN 0-674-37501-07
2.Ellen T. Harris: Introduction to western music, lecture VI, spring 2006, Massachusetts Institute of Technology
3. operabase







 
Επιστροφή στο περιεχόμενο | Επιστροφή στο κύριο μενού