H μουσική μέσα στην ιστορία

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κύριο Μενού

cantata

φόρμες barock
 
 


Καντάτα (Cantata)


Είναι φωνητική μουσική σύνθεση με ορχηστρική συνοδεία. Τυπικά χωρίζεται σε πολλά μέρη στα οποία συχνά συμμετέχει χορωδία. Προέρχεται από το ιταλικό cantare (=τραγουδώ).
Η σημασία του όρου δεν είναι ακριβώς ίδια σε όλες τις περιόδους της μουσικής: στην Ιταλία του 17ου αιώνα ήταν αντίστοιχη στο μονοφωνικό μαδριγάλι, ενώ αργότερα διαχωρίστηκε στην καντάτα δωματίου (cantata da camera) και την εκκλησιαστική καντάτα (cantata da chiesa). Έφτασε την ακμή της κατά την περίοδο του Μπαρόκ, με κύριο εκπρόσωπο τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, ο οποίος έγραψε πάνω από 200. Αρκετές καντάτες έχουν γραφτεί για ειδικές περιπτώσεις, όπως τα Χριστούγεννα. Η καντάτα παρήκμασε στην κλασική περίοδο
Ο όρος εμφανίστηκε το 17ο αιώνα παράλληλα με την όπερα και το ορατόριο, την περίοδο που άνθισε για πρώτη φορά η ορχηστρική μουσική (πριν από τότε η λόγια μουσική ήταν αμιγώς φωνητική). Έως το τέλος του 18ου αιώνα η καντάτα για μια ή δυο σόλο φωνές ήταν ο κυριότερος τύπος της ιταλικής μουσικής δωματίου.
Αρχικά αποτελούταν από ένα πρώτο αφηγηματικό μέρος (ρετσιτατίβο) μαζί με μια πρώιμης μορφής άρια η οποία επαναλαμβανόταν κατά διαστήματα. Τέτοια παραδείγματα βρίσκουμε στην εκκλησιαστική μουσική του Giacomo Carissimi και στα φωνητικά solos του Henry Percell. Αργότερα, με την εμφάνιση της άριας da capo η καντάτα έγινε μια ομάδα από 2 ή 3 άριες που συνδέονταν με ρετσιτατίβο. Αρκετά τέτοια παραδε
ίγματα βρίσκουμε στη μουσική του George Frideric Handel.
Στην περίοδο του Μπαρόκ οι ( θρησκευτικές) καντάτες ήταν στην υπηρεσία της λουθηρανικής εκκλησίας. Τέτοια έργα, προορισμένα για τη λειτουργία, έγραψαν αρκετοί συνθέτες. Ανάμεσά τους οι Dieterich Buxtehude (περίπου 1639-1707),
Georg Phillip Telemann (1681-1767) και Johann-Sebastian Bach (1685-1750). Πολλές από τις κοσμικές καντάτες γράφτηκαν με αφορμή διάφορα γεγονότα που συνέβαιναν στους κύκλους των ευγενών. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι άριες δεν διαφέρουν απ' αυτές που βρίσκουμε στην όπερα της εποχής, ενώ η όλη καντάτα λειτουργεί σαν ένα μικρό ορατόριο. Αυτό είναι εμφανές τόσο στις καντάτες του Μπαχ όσο και τα ανθέμια του Χαίντελ· μάλιστα, πολλές από τις μεγάλης έκτασης καντάτες του Μπαχ είναι στην πραγματικότητα ορατόρια, όπως το "Χριστουγεννιάτικο Ορατόριο", το οποίο ουσιαστικά αποτελείται από έξι εκκλησιαστικές καντάτες. Στο σύνολό τους δεν διαφέρουν σε σχέση με το ορατόριο.
Στην κλασική και ρομαντική περίοδο ο όρος "καντάτα" χρησιμοποιείται μόνο για χορωδιακά έργα, ώστε να διαχωρίζονται από τα σολιστικά. Τέτοιες καντάτες
έγραψαν οι : Mendelssohn, Brahms, Berlioz. Στον 20ο αιώνα ο Schoenberg και άλλοι.

                 καντάτα του καφέ BWV 211. Γράφτηκε για διαφημιστικούς λόγους

Επιστροφή στο περιεχόμενο | Επιστροφή στο κύριο μενού