H μουσική μέσα στην ιστορία

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κύριο Μενού

σχολή Mannheim

κλασσική περίοδος
 
 


Σχολή Mannheim


Πρόκειται για μια σημαντική ομάδα γερμανών συνθετών ( μέσα 18ου αιώνα) με έδρα το Manheim οι οποίοι συνδέονταν με την ορχήστρα του Κάρολου -Θεοδώρου (1724-1799), ελέκτορα του Pfalzbayern. Ο Johann Stamitz (1717-1757) ο οποίος εντάχθηκε στην ορχήστρα (το 1741 ή1742) και γρήγορα έγινε διευθυντής της εγκαινίασε ένα τελείως νέο ύφος ορχηστρικής μουσικής και ερμηνείας θέτοντας έτσι τα θεμέλια του συμφωνικού ύφους της κλασσικής σχολής της Βιέννης .
Τα σημαντικά χαρακτηριστικά του νέου ύφους ήταν:
Τα βιολιά "εξέχουν" μελωδικά μέσα σε ένα ουσιαστικά ομοφωνικό κι όχι αντιστικτικό μουσικό κείμενο. Εγκαταλείφτηκε η μίμηση και το ύφος fugal.
Άρχισαν να χρησιμοποιούνται γρήγορα μέρη και χαρακτήρας presto.
Χρησιμοποιήθηκαν δυναμικές, όπως το εκτεταμένο crescendo, το απροσδόκητο forte, αλλά και μεγάλες παύσεις (Generalpausen)
Εισήχθη το Manheim rocket. Αυτό ήταν γρήγορο ανιόν passage κάνοντας παράλληλα crescendo.
Χρησιμοποιήθηκαν ρχηστρικά εφέ όπως το tremolo και σπασμένες συγχορδίες με γρήγορες νότες.
Το basso continuo (thoroughbass) αντικαταστάθηκε από γραμμένα ορχηστρικά μέρη.
Οι ιδέες για το νέο αυτό ύφος υπήρχαν ήδη στη μουσική πολλών μουσικών με πιο σημαντικό το G,B.Sammartini (1701-1775) o οποίος " άνοιξε το δρόμο" για τους Haydn, Mozart και Beethoven.
Το έργο του J Stamitz συνεχίστηκε από τους μεταγενέστερους, ανάμεσά τους και οι γιοι του Karl και Anton.
Τη σημασία της σχολής Manheim αλλά και των θεμελιωτών της συμφωνίας και της μουσικής δωματίου έφερε στο φως ο Hugo Riemann
(1848-1919 . Γερμανός θεωρητικός και συνθέτης).
Όπως αναφέρει ο Willi Apel, οι πρώτοι βιεννέζοι συνθέτες (Georg Monn: 1717-1750, Georg Wagenseil: 1715-1777) είχαν προοδεύσει πολύ περισσότερο από το Manheim στη θεμελίωση των αρχών της σονάτας. Όμως -σύμφωνα με τον ίδιο- στο Manheim είχαν κατανοήσει πραγματικά τη σημασία και το νόημα των αρχών του νέου συμφωνικού ύφους, ίσως εξ αιτίας των κατάλληλων συνθηκών που υπήρχαν εκεί.


                             Johann Stamitz: Mannheim Sinfonia in A major

Johann Stamitz (1717-1757)
Τσέχος συνθέτης και βιολονίστας. Στιλιστικά η μουσική του βρίσκεται στη μετάβαση από την περίοδο του Μπαρόκ στον κλασικισμό. Δε γνωρίζουμε πολλά για τη ζωή του. Σπούδασε για ένα χρόνο στο πανεπιστήμιο της Πράγας(1734-1735). Το εγκατέλειψε για να ακολουθήσει καριέρα δεξιοτέχνη βιολονίστα. Δε γνωρίζουμε τις δραστηριότητες του το διάστημα των έξι ετών μέχρι το διορισμό του στην αυλή του Mannheim, περίπου το 1742.
Παντρεύτηκε τη Maria Antonia Luneborn το 1744 κι έκαναν μαζί 5 παιδιά από τα οποία έζησαν τα 3.
Ενδεχομένως να πήγε στο Παρίσι το καλοκαίρι του 1754 για ένα χρόνο, μετά από πρόσκληση κάποιου πάτρωνα. Μετά την εμφάνισή του στο κοινό και την επιτυχία του εξέδωσε τα ορχηστρικά trios του op1(στην πραγματικότητα πρόκειται για συμφωνίες για ορχήστρα εγχόρδων), ίσως και άλλα έργα του.
Ενδεχομένως να γύρισε στο Manheim το 1755 όπου πέθανε το 1757 σε ηλικία 39 ετών.
Τα πιο σημαντικά έργα του είναι οι 58 συμφωνίες και τα 10 trios για ορχήστρα.
Οι καινοτομίες του στην κλασική συμφωνία
Εισήγαγε μέρη για τα πνευστά όργανα. Οι συμφωνίες που έγραψε τη δεκαετία του 1750 είναι ενορχηστρωμένες για 8 μέρη: 4 έγχορδα, 2 κόρνα και 2 όμποε. Τα όμποε μπορούσαν να αντικατασταθούν από κλαρινέτο και φλάουτο. Τα κόρνα είχαν και μελωδική γραμμή, εκτός από το να δίνουν την αρμονία. Ο Stamitz ήταν ο πρώτος συνθέτης που έγραψε ανεξάρτητες γραμμές για τα όμποε. Επίσης ήταν εκείνος που εισήγαγε το κλαρινέτο στην ορχήστρα.
Η πιο σημαντική του καινοτομία στα έργα του ήταν η τετραμερής δομή: αργό-γρήγορο- μινουέτο και τρίο- χορευτικό presto ή prestissimo finale. Υπήρξαν και προγενέστερα μεμονωμένες συμφωνίες με 4 μέρη , όμως εκείνος πρώτος χρησιμοποίησε συστηματικά αυτή τη δομή. Επίσης συνέβαλε στην εξέλιξη της φόρμα σονάτας (θυμίζουμε ότι χρησιμοποιούνταν κυρίως στο πρώτο και μερικές φορές στο τελευταίο μέρος της συμφωνίας) .
Υιοθέτησε χαρακτηριστικά της ιταλικής όπερας στα έργα του. Προσέθεσε δυναμικές όπως τα εκτεταμένα crescendo, αργό αρμονικό ρυθμό, και συγχορδίες tutti. Όπως και οι ιταλικές όπερες έτσι και τα έργα του Stamitz έχουν έντονη την αίσθηση του ρυθμού και δίνουν διακριτά το θεματικό τους υλικό.

                         Stamitz Clarinet Concerto No.1 in F Major, I. Allegro

πηγές
Willi Apel: Harvard dictionary of music, second edition, eighth printing
http://www.music.vt.edu/musicdictionary/

 
Επιστροφή στο περιεχόμενο | Επιστροφή στο κύριο μενού