H μουσική μέσα στην ιστορία

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κύριο Μενού

από τον 6ο έως τον 9ο αι

πρώιμος μεσαίωνας



6ος αιώνας




Η συμβολή των Βοήθιου και Κασσιόδωρου.

Ο Anicius Manlius Severinus Boethius ή απλά "Βοήθιος" ήταν Ρωμαίος φιλοσοφος του 6ου αιώνα (480-525 μΧ). Ανάμεσα στα άλλα σπουδαία φιλοσοφικά έργα του ήταν και το έργο του De institutione musica . Γραμμένο στις αρχές του 6ου αι, βοήθησε τους μεσαιωνικούς συγγραφείς κατά τη διάρκεια του 9ου αι να κατανοήσουν την ελληνική μουσική. Σε εκείνον αποδίδεται η αρχή της αλφαβητικής σημειογραφίας.
Κασσιόδωρος
Ο Flavius Magnus Aurelius Cassiodorus Senator ή απλά "Κασσιόδωρος" ( 485-585 μΧ) ήταν Ρωμαίος πολιτικός άνδρας και συγγραφέας. Ως έπαρχος της Ιταλίας και ουσιαστικά πρωθυπουργός των Οστρογότθων συνεργάστηκε με τον πάπα Αγαπητό Α' για τη δημιουργία μιας βιβλιοθήκης ελληνικών και λατινικών αρχείων με σκοπό την ίδρυση χριστιανικής Ρωμαϊκής σχολής. Προσπάθησε να γεφυρώσει το πολιτισμικό χάσμα μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Σ
ε μοναστήρι το οποίο ίδρυσε ο ίδιος αντέγραψε συστηματικά και διέσωσε παλιά χειρόγραφα. Πριν από εκείνον η αντιγραφή ήταν μέσο σωφρονισμού για άπειρους και γενικότερα όχι για πολύ ικανούς εργάτες. Ο Κασσιόδωρος τη μετέτρεψε σε εκπαιδευτική εργασία με σκοπό τη συνειδητή διαφύλαξη των ιστορικών πηγών. Το έργο του είναι ανεκτίμητο αν σκεφτεί κανείς ότι εκείνη την περίοδο οι επιδρομές των Οστρογότθων στην Ιταλία κατέστρεφαν τα κλασσικά μνημεία με αποτέλεσμα η θεολογική μελέτη να αντικαθιστά, ταχύτατα, τη μελέτη της αρχαίας γραμματείας.

 

9ος αιώνας

Musica Enchiriadis
Πρόκειται για μια πολύ σημαντική πραγματεία, γραμμένη στη Λατινική γλώσσα από ανώνυμο προς το τέλος του 9ου αι.( παλιότερα την απέδιδαν στο μοναχό Hucbald). Συνοδεύεται από την πραγματεία "scholia enchiriadis". Είναι οι παλιότερες πραγματείες που ασχολούνται( ανάμεσα στα άλλα) με την πολυφωνία ( την αναφέρουν ως "symphonia"). Δηλαδή εδώ βρίσκουμε κωδικοποιημένη την πρώτη πολυφωνία σε μορφή organum.( Μια μελωδία συνοδεύει το γρηγοριανό μέλος, νότα προς νότα στην υποκείμενη φωνή).
Η μουσική είναι σημειωμένη με έναν ειδικό τύπο σημειογραφίας (daseian notation) πάνω σε ένα σύστημα από γραμμές ( από 4 έως 18). Παρά τη μεγάλη κυκλοφορία της πραγματείας ο τύπος αυτό δε χρησιμοποιήθηκε από άλλους. Η κοινή πρακτική ήταν τα νεύματα μέχρι τον 11ο περίπου αιώνα ( Guido d' Arezzo).


πεντάγραμμο (staff)
Μια σειρά 5 οριζόντιων γραμμών πάνω και μέσα στις οποίες γράφονται οι νότες.
Η πρώτη χρήση των οριζόντιων γραμμών για την αναπαράσταση των τονικών υψών στη μουσική εμφανίζεται στο εγχειρίδιο "musica enchiriadis" περίπου το 900 μΧ. Όμως η εφεύρεση αυτού του συστήματος αποδίδεται στον Guido d' Arezzo (990-1050) ο οποίος εισηγείται τη χρήση 3 ή 4 γραμμών. Το τετράγραμμο διατηρήθηκε μέχρι τις μέρες μας στη σημειογραφία του Γρηγοριανού μέλους. Στη σημειογραφία της πολυφωνικής μουσικής το πεντάγραμμο χρησιμοποιήθηκε αρκετά νωρίς, το 13
ο αιώνα. Για συνθέσεις όπως το
conductus ( περίπου 12ος αιώνας βλ. "σχολή Notre Dame") χρησιμοποιούσαν διαφορετικό σύστημα, πάλι οριζόντιων γραμμών. Το 14ο, 15o
και 16ο αιώνα χρησιμοποιήθηκαν, περιστασιακά, εξάγραμμα .

πηγές
On musica enchiriadis

                            Anonymous (Musica Enchiriadis, 9th century)
                                      sequence: Rex caeli Domine

                                       Rex Caeli Domine-Musica Enchiriadis

Επιστροφή στο περιεχόμενο | Επιστροφή στο κύριο μενού